ส่วนประกอบของเลือดและประโยชน์ต่อผู้ป่วย

1. เม็ดเลือดแดงอัดแน่น (Packed red cells : PRC)

PRC หมายถึง ส่วนประกอบโลหิตหลังการปั่นให้เม็ดเลือดแดงตกตะกอนอัดแน่นก้นถุงและบีบพลาสมาส่วนบนบางส่วนออกไปแล้ว

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• เพื่อทดแทนเม็ดเลือดแดงในผู้ป่วยโลหิตจาง( Anemia )
• ภาวะเสียเลือดเฉียบพลัน(Acute blood loss) โดยใช้ร่วมกับให้ร่วมกับสารน้ำทดแทน เช่น crystalloid หรือ colloid 

2. เม็ดเลือดแดงเข้มข้นลดจำนวนเม็ดเลือดขาวด้วยการปั่น (Leukocyte - poor red cell : LPRC)

LPRC หมายถึง ส่วนประกอบโลหิตชนิดเม็ดเลือดแดงที่ขจัดเม็ดเลือดขาวออกไปด้วยวิธีปั่นแยก โดยจำนวนเม็ดเลือดขาวที่เหลืออยู่ต้องน้อยกว่า 1.2 x 109เซลล์ต่อยูนิต

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• ผู้ป่วยที่ต้องรับเลือดอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดโอกาสเกิด HLA alloimmunization 
• ป้องกัน FNHTR ในผู้ป่วยที่มีอาการไข้หนาวสั่นหลังรับโลหิต

3. เม็ดเลือดแดงที่ลดจำนวนเม็ดเลือดขาวด้วยการกรอง (Leukocyte-depleted Red Cell: LDPRC)

LDPRC หมายถึงส่วนประกอบโลหิตชนิดเม็ดเลือดแดง ที่ขจัดเม็ดเลือดขาวออกไป ด้วยวิธีกรองโดยจำนวนเม็ดเลือดขาวที่เหลืออยู่ต้องน้อยกว่า 1 x 106เซลล์ต่อยูนิต ตามมาตรฐานยุโรป

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• การให้เลือดในทารก หรือ intrauterine transfusion 
• ในผู้ป่วยภูมิต้านทานต่ำโดยเฉพาะผู้ ที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะ ที่ไม่เคยได้รับ เชื้อcytomegalovirus (CMV) มาก่อน เพื่อลดอุบัติการณ์การเกิด CMV transmission ซึ่งเป็นเชื้อก่อโรคในผู้ป่วยกลุ่มนี้
• ผู้ป่วยที่ต้องรับเลือดอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดโอกาสเกิด HLA alloimmunization 
• ป้องกัน FNHTR ในผู้ป่วยที่มีอาการไข้หนาวสั่นหลังรับโลหิต

4. พลาสมาสดแช่แข็ง (Fresh frozen plasma : FFP) 

FFP หมายถึง ส่วนประกอบโลหิตที่มีเฉพาะพลาสมา ได้จากการปั่นแยก WB 1 ถุง หลังการเจาะเก็บไม่เกิน 8 ชั่วโมงแล้วแช่แข็งทันทีที่ความเย็น -20 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• ใช้ในผู้ป่วยที่ขาด multiple coagulation factors ที่มีความเสี่ยงต่อภาวะโลหิตออกได้แก่

โรคตับทำงานล้มเหลวและขาด coagulation factors

Warfarin (anticoagulant) overdose

ผู้ป่วยที่ระดับ coagulation factors ลดลงเนื่องจากได้รับโลหิตในปริมาณมาก

DIC, TTP

5. ไครโอพรีซิปิเตท (Cryoprecipitate: Cryo)

Cryo หมายถึง ตะกอนโปรตีนที่เกิดจากการนำ FFP มาละลายที่ 4 องศาเซลเซียส แล้วบีบแยกส่วนพลาสมาเหนือตะกอนออกไปเป็น Cryo-removed plasma (CRP

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• เพื่อทดแทน factor VIII ในผู้ป่วยที่ขาดได้แก่ 

von Willebrand disease

Hemophilia A

ขาด factor XIII

• เพื่อทดแทน fibrinogen เช่น ในภาวะ DIC, Hypofibrinogenemia
• ภาวะ Uremia ที่มี Platelets Dysfunction

6. เกล็ดเลือดเข้มข้น (Platelet concentrates: PC)

PC หมายถึง ส่วนประกอบโลหิตชนิดเกล็ดเลือดที่ได้จากการปั่นแยกโลหิตรวม 1 ถุง ประกอบด้วยเซลล์เกล็ดเลือดอย่างน้อย 5.5 x 10*10ตัว/ยูนิต

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• ป้องกันภาวะเลือดออกในผู้ป่วยที่มีแนวโน้มเกล็ดเลือดต่ำ เช่น โรคไขกระดูกล้มเหลว
• รักษาภาวะเลือดออกเนื่องจากเกล็ดเลือดต่ำหรือเกล็ดเลือดทำงานผิดปกติ

7. เกล็ดเลือดจากผู้บริจาคคนเดียว (Single Donor Platelet: SDP)

SDP หมายถึงเกล็ดเลือดจากผู้บริจาคคนเดียว ที่ได้จากการเจาะเก็บด้วยวิธี plateletpheresis โดยเครื่อง blood cell separator ซึ่งสามารถแยกเก็บเฉพาะเกล็ดเลือดอย่างเดียว

ประโยชน์ต่อผู้ป่วย

• โดยทั่วไปมีข้อบ่งชี้เช่นเดียวกับการให้ RDP/PC
• เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่จะต้องได้รีบเกล็ดเลือดจำนวนมากหรืออย่างต่อเนื่อง เพราะการใช้ SDP จะลดexposure ต่อแอนติเจนของเม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดจากผู้บริจาคจึงลดการเกิด platelet refractoriness จาก HLA และ HPA alloimmunization
• ผู้ป่วยบางรายจำเป็นต้องใช้เกล็ดเลือดจากผู้บริจาครายเดียวที่ทดสอบว่าเข้ากันได้เท่านั้น (matched SDP transfusion)
• กรณีหมู่โลหิตหายาก เช่น Rh negative